Okula Yeni Başlayan Çocuklarda Dikkat Değerlendirme ve Dikkat Geliştirme
11 Aralık 2022

Uzm. Dr. Hülya Bingöl Çağlayan

Bugün dikkat eksikliğinin erken okul dönemi yani ben buraya tabii okul öncesi dönem ve okul dönemi diye ayırmak istemedim. Erken okul dönemi dediğim bu dönemlere ait durumlar. Şimdi de tabii ki okullar ııı artık birinci yarı yıla doğru devam ediyor ve ııı birçok çocuk da bize ııı bu tür problemlerle ııı başvuruyor. Gerçi ııı bizim böyle bir kliniğe başvurulara baktığımızda ııı ya okulun açıldığı ilk dönemde ııı başvurular olur. Iıı ya da ııı daha sonraki dönemde ııı yani bu karne notları ilk sınavlar bittikten sonraki dönemde böyle başvurularda dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu ön tanısıyla ııı başvurularda ııı artışlar olur. Iıı ben ııı bugün biraz genel olarak da dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu dediğimizde ne anlıyoruz? Iıı aramızda sanıyorum veliler var, uzmanlar var. Iıı genel bir gözden ııı geçirmek istedim. Iıı ondan sonra da ııı biraz ııı sunumsuz olarak da ilerleyeceğim. Iıı daha sonra da soru cevap şeklinde ııı ilerlemek istiyorum. Çünkü ııı çok ııı önemli ııı bu dönem. Iıı ve bu konular diye düşünmekteyim. Iıı dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, genetik, biyolojik ve psikososyal etkenler gibi çoklu nedenleri olan bir beyin rahatsızlığıdır. Iıı ilk başlarda ııı ilk tanılar konmaya başlandığında işte eee ebeveyn yetersizliği suçlanmıştı. Ya da anne ve babaların eee dikkatsizlikleri eee suçlanmıştı. Iıı soğuk annelik suçlanmıştı. Iıı fakat daha sonra bunun ııı tek bir faktöre belli olmadığı, bağlı olmadığı ııı birçok faktöre bağlı olarak eee ortaya çıkan eee gerçek bir beyin rahatsızlığı olduğunu eee biliyoruz. Eee üç tane temel özelliğimiz var. Eee kalıcı ve sürekli olan dikkat süresinin kısaltı kısalığı, engellemeye yönelik denetim eksikliği nedeniyle davranışlarda ya da bilişte ortaya çıkan ataklık eee ve huzursuzluk. Dikkat eksikliği olan çocuklar şöyle düşünün eee bir eee arıcıların giydiği arılardan korunmak için bir filtre vardır bilirsiniz. Uzaylı gibi gezerler. O eee filtrenin olmadığını düşünün bu çocuklarda. Eee ve eee gelen bütün uyaranlara bütün arı vızıldamalarına eee karşı açık hale geliyorlar. Yani görsel ve işitsel olarak eee hiçbir şekilde denetim mekanizmaları yok. Eee ve her türlü uyarana cevap vermeye çalışıyorlar. Üç tane alt tepi var. Eee bunlardan biri dikkatsizliğin ön planda olduğu tip. Eee diğeri hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu tip ve diğeri de bileşik tip. Genelde toplum taramalarında daha çok hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda şey dikkat eksikliğinin ön planda olduğu tip görülür. Eee fakat bizim klinikte gördüğümüz çoğunlukta eee hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu eee karışık tiptir. DSM beşe göre tüm kültürlerde görülme oranı eee yüzde beştir. Erişkinlerde eee görülme oranı ise yüzde yirmi beştir. Yani eee Türkiye’de de görülme oranı yüzde yirmi yüzde altı ila yedi çocukluk çağında. Yani şöyle düşünün her eee yirmi çocuktan birinde eee dikkat eksikliği, hiperaktivite, bozukluğu eee mevcuttur. Ilk defa bin sekiz yüz kırk dokuzda kendi de nörolog olan Hoffman masallarında eee eee tanımlamıştır. Bu böyle eee ince ve kaba motoru olmayan sakar, duyaramaz, her şeyi deviren, yemekte yerinde duramayan bir bireyi bir çocuğu tanımlamıştır. Bundan sonrasında ise bin dokuz yüz ikide de Sir George eee ilk defa hastalık olarak tanımlamıştır. En son bin dokuz yüz altmış sekizden itibaren de APA’nın ve DSM’nin eee kataloglarına eee girmiştir. Bilmeyenler için söyleyeyim. Eee DSM eee aslında eee bütün eee hastalıkların tanı kriterlerini barındıran bir katalogdur. Eee en yenisi şu anda DSM beşi kullanıyoruz. En yenisi iki bin beş yılında şey iki bin on beş yılında çıkmıştır. Eee bu zaman zaman bütün dünyadan uzmanlar bir araya gelerek bu tanı kriterlerini belirlerler. Bunun iki sebebi vardır. Bir tanesi eee bilimsel çalışmalarda aynı kriterlere gerek olmuş tanıların karşılaştırılması ve burada verilen kodların mesela eee DSM beşte eee verilen eee bir hastalığa verilen kodun bütün dünyada aynı anlama geliyor olmasıdır. Eee aynı şekilde DSM daha çok Amerikan eee ülkelerinde ve Amerika sağlık sistemini takip eden ülkelerde kullanılır. Eee ICD de eee daha çok Avrupa ülkelerinde kullanılır. En sık eee kullanılan eee şu anda eee bizim eee sağlık planlamamızda da eee SUT’ta da yani sağlık değer geri ödemelerinde de SUT’ta da yine eee ICD eee kullanılmaktadır. Evet. Eee üç tane eee önemli eee demiştik eee bir tanesi eee dikkatsizlik, diğeri dürtüsellik ve diğeri de hiperaktivite. Eee evet dikkat eksikliği belirtilerine baktığımızda ben eee şuradan gitmek istiyorum. Eee öncelikle eee doğumda eee biz beyinde eee birçok eee şeyle eee birçok nöronla eee birlikte eee doğuyoruz. Eee ve eee bu eee nöronlar birbirleriyle bağlantısız şekilde. Ve daha sonra bu nöronlar arasında sinaptik bağlantılar oluşuyor. Bu sinaptik bağlantılardan eee en fazla eee aile ilişkileriyle, anne bebek ilişkileriyle ve diğer ilişkilerle birlikte eee sinaptik bağlantılar çoğalıyor. Beynimizde eee erişkin yaşa geldiğinde yüz yüz elli milyon eee tane eee bağlantı vardır. Eee bu bağlantılar oluşmasıyla birlikte ilk bir yaşta artık çalışma belleği de gelişmeye başlar. Ama tabii bizim anladığımız anlamda değil. Ve eee bu çalışma belleğinin ilk ortaya çıktığı dönemde eee altı yaş eee dönemidir. Eee altı yaş dönemidir ve bu dönemde artık eee planlama becerileri ortaya çıkar. Dikkat bir noktadan diğer noktaya aktarılır. Hafızada tutma ortaya çıkar. Eee ve abstrak düşünce eee yeni başlangıçları temelleri de atılır. Yürütücü işlevler dediğim gibi altı yaştan itibaren gelişmeye başlar. Ve eee erişkin olana kadar da devam eder. Aslında en aktif olduğu dönemde gelişimin devam ettiği ve artık aktif olduğu dönemde on dört ila eee altmış yaş eee arasıdır. Işte tam bu altı yaşta da eee bütün eee dikkat eksikliği eee hiperaktivite bozukluğu belirtileri de ortaya çıkar. Şimdi tekrar eee buraya döneyim. Ne olur? Dikkat eksikliği belirtileri nelerdir? Eee dikkat eksikliği belirtileri aslında günlük hayatı eee olumsuz etkileyen eee belirtilerdir. Okul çalışmasında, ödevinde eee hatalar yapar, kaçırır ayrıntıları. Eee oyuna dikkatini sürdürmekte zorlanır. Kendisiyle konuşulduğunda tam olarak dinlemiyor olarak görür. Okul ödevine verilen işi ya da iş yerindeki görevi eee tamamlamada zorlanır. Etkinlik ve görev planlamada zorluk çeker ve dışarıdan gelen uyarılarla dikkati kolaylıkla dağılır. Eee en çok da eee okul eşyalarını okul çağı çocukları okul eşyalarını ciddi anlamda eee kaybederler. Hiperaktif olan çocuklar ise eli ayakları boş durmaz, oturması gerekli yerlerde kalkıp gezinirler, uygunsuz bir halde gezinirler, tırmanırlar. Oyun ya da eğlence etkinliklerini sakince sürdürmede zorlanırlar. Çoğunlukla hareket halindedir ya da kurulmuş motor gibidir ve çok eee konuşurlar. Efendim dürtüsel olan çocuklar ise eee soru bitmeden cevaplamaya kalkışırlar, sıralarını beklemekte zorlanırlar eee ve başkalarını rahatsız edici biçimde çoğunlukla bölüp sataşırlar. Tanı koymak için belirtilerin on iki yaşından önce başlaması gerekir. Eee önceden eee yani DSM dörtte eee yedi yaştan önce başlaması gerekiyordu. Şimdi artık bu süreç on iki yaşından önce eee başlamalı diye eee söyleniyor. Eee önemli olan okul ve ev olmak üzere en az iki ortağında görülmesi ve eee süreklilik göstermesidir. Şimdi biraz ben eee okul öncesi döneme değinmek istiyorum. Ondan sonra da okul dönemine eee yine eee değineceğiz. Okul öncesi dönemde bu çocukların eee daha çok sorunları eee davranış sorunları gibi eee göze çarpar. Eee bu çocukları hiçbir ana okulu almak istemez ya da kreşlerde bile sorunlar çıkabilir. Eee ya da eee okuldan atılan çok da çocuk var. İstemiyoruz bu çocuğu eee direkt okuldan alın diye. Ve arkadaşları tarafından da eee bu çocuklar dışlanırlar. Okul öncesi dönemde eee DHB tanısı APA’nın yani Amerika Psikiyatri Birliği’nin oranına göre yüzde iki ila altıdır. Erkek çocuklarda yine iki kart eee daha eee fazladır. Aslında tabii bununla ilgili birçok araştırma yapmışlar ve bu dönem eee çok karışan bir dönem olduğu için gelişimin de eee çok hızlı olduğu bir dönem ve çocukların çok fazla eee hareketli oldukları eee detaylı inceleme yapmaya çalıştıkları eee ve eee merak etrafı merak ettikleri ve bu nedenle de çok fazla hareketli oldukları için eee tabii çeşitli eee tip çeşitli ipuçları bulmaya çalışıyorlar. Bu dönemde nasıl tanı koyacağız? Ne yapacağız diye. Bu dönemde tabii akademik olarak da tanı koymak çok zor. Okul öncesi dönemde o sebeple eee Child Mind Institute yani eee çocuk beyin merkezi eee böyle bazı eee sorular hazırlamış. Mesela diyor ki burada altın soru çocuğunuza, ailelere sordukları, aileden anlamda alırken sordukları eee çocuğunuza bir yönerge verin. Tek bir yönerge kısa ve net. Eee bu yönergeyi verdiğinizde eee yüzde kaç oranında ilk beş saniyede çocuğunuz yönergeyi uygulayacak? Mesela işte bardak getir bana. Eee suyla bardak getir. Mesela yüzde kaçı eee size dönüş verecek? Eee söyledikleri eee çocuk eee dört yaşında bu oranın yüzde yetmiş beş sekseninin eee ilk beş saniyede dönüş vermesi ve yerine getirmesi eee olmalı. Ama bu oran DHV’li çocuklarda sadece yüzde on oranında. Yani eee yüz tane yönerge verseniz sadece on tanesi ya da on tane yönerge verseniz sadece bir tanesi siz söylediğiniz anda eee tekrar yerine eee geliyor. Ama tabii buradaki bütün uyarımız burada tanının çok dikkatli konması eee ve eee ebeveynin dışında da bilgi alırken çocukla vakit geçiren, gün içinde vakit geçiren en az bir eee erişkinin eee bu ölçekleri doldurması, bu işte tanılama eee araçlarına eee yardımcı eee olmasıdır. Eee tabii anaokuluna gitmiyorsa bu çocuklar eee Türkiye’de de maalesef anaokulları her çocuk gidemiyor. Yani ben Ceylakbaşada da sorguluyorum. Anaokuluna gitti mi? Yok hocam gitmedi. Ya da eee bazı anaokullarına da belirli bir ücret vermek gerekiyor. Eee ve eee halkımız maalesef son yıllarda benim gördüğüm devlet anaokullarına bile çocuklarını göndermekte eee çok eee başarılı değiller. Zorlanıyorlar. Maddi anlamda da zorlanıyorlar. Ve bu sebeple de çocuklar aslında eee okula hazırlık sürecinde ve gözlem açısından da eee birçok şeyi eee kaybediyorlar. Tabii okul öncesi dönem aslında bütün dönemlerde de bu tür tanıları eee koyan eee şöyle şey yapayım. Bu tür tanıları aslında eee doktorların koyması. Yani çocuk ve ergen psikiyatristlerinin eee tanı koyması. Çünkü tanı koymak bir eee hekimlik görevidir. Eee diğer takım arkadaşlarımız psikologlar, çocuk gelişimciler eee pedagoji okumuş kişiler, öğretmenler bundan ancak şüphelenebilirler ya da PDRC arkadaşlar. Şüphelenebilirler ama tanıyı koyacak olan hekimdir. Takım lideri her zaman için hekimdir. Eee ben Almanya’da ihtisas yaptım. Eee Türkiye’den mezunum. Ceyratbaşı İngilizce tıp mezunuyum. Eee ve bütün tıbbi eee uzmanlık nosyonu Almanya’da aldım. Hem iki sene nörolojide çalıştım. Eee daha sonra çocuk ve ergen psikiyatristini bitirdim ve erişkin psikiyatristini bitirdim. Yani iki buçuk ihtisas diyebiliriz. Orada da her zaman için takım lideri eee mutlaka eee doktordur. Çünkü neden? Okul öncesi dönemde de okul döneminde de bu çocuk da bir tanı almamış hipotiroide olabilir. Hipotiroide tiroid hormonu beynin eee zihinsel girişiminde çok önemli bir hormondur. Eee ve eee farklı şekillerde eee bilissel geriliklere eee dikkat dağınıklıklarına eee mutlaka sebep olabilir. Eksikliği. Ve bu atlanmış da olabilir. O sebeple mesela böyle bir arka planı açıklığa kavuşturmak yine bir hekimin görevidir. Eee uyku sorunları olabilir çocukların. Bu uyku sorunlarını da yine değerlendirecek olan eee hekimlerdir. Ilaç yan etkileri olabilir. Bazen eee bazı antihistaminikler eee küçük çocuklarda kullandığımız yani ben kendi oğlumdan da biliyorum. Eee onlar da eee mesela yan etki yapabilir. Bunların sorgulanması, bunların detaylı düşünülmesi ancak bir hekim tarafından eee gerçekleştirilebilir. Tabii düzenli çocuk doktoruna gidiyorsa ve çocuk doktoru birazcık bu gözle bakabiliyorsa eee çok çok önemlidir. Son yedi sekiz yıldır çocuk hekimlerini de eee artık biz de rotasyona alıyoruz. Yani çocuk ve ergen psikiyatrisinde eee rotasyona alıyoruz. Ve onlar da eee biraz bu notyondan haberdar oluyorlar. Tabii çok kısa bir süre yani bir ay gibi bir süre rotasyonda. Hani dört senelik eğitimi düşündüğünüzde bir ay sadece çocuk ve ergen psikiyatrisine ayrılması çok kısa bir süre ama en azından bazı eee şeylere katılarak eee bazı eee vaka toplantılarımıza katılarak, seminerlerimize katılarak genel bir bilgi sahibi eee olabiliyorlar. Eee otizm de bazen karışabiliyor. Bakın eee hiç otizm daha önceden görmemiş eee psikologlar olabilir, pedagoglar olabilir. Onların da dikkat eksikliğiyle ya da hiperaktiviteyle eee otizmi karıştırması da muhtemel olabilir. Onun için yine bir çocuk ve ergen psikiyatristinin eee bu rejiyi eline alıp tanılamayı yapması gerekebilir. Ve eee bazen depresyon ve ansiyete de eee yine eee çocuklardaki depresyon ve ansiyete, ansiyete sebebiyle çok hareketli olabilirler. Anneden ayrışmakta çok zorlanabilirler. Separasyon ansiyetesi dediğimiz ayrılma ansiyetesini ciddi anlamda yaşayabilirler. Yine mutlaka eee bir heken tarafından değerlendirilmesi ve ayırıcı tanının eee yapılması eee gerekir. Peki eee okul öncesi için önerilen terapi nedir? Davranışçı terapilerde eee guidelinerde, kılavuzlarda önerilen birkaç tane eee şey var. Ben özellikle bu okul öncesinde ayrı tutuyorum çünkü burası çok çok önemli. Bakın tanılar konuyor. Mesela anaokulunda iyi bir ııı anaokulunda deneyimli ııı öğretmenler tarafından ya da deneyimli okul rehberi tarafından deniliyor ki bu çocuk dikkatini sürdürmekte çok zorlanıyor. Iıı ciddi anlamda ruhsal anlamda bir gerilik olabilir. Yaşının çocuğu değil ve bu çocuk okulda çok zorlanacak. Yani ilkokul bir de gerçekten çok zorlanacak. Biraz buna destek vermek lazım. O anlamda verilecek destek aslında yani aile eğer okurla iş birliği yaparsa ııı o anlamda verilecek destek ııı şöyle bir destek olmalı. Hem ııı onun yaşına uygun çeşitli ııı dikkat ııı çalışmaları yapılabilir. Ya da artı olarak ııı çocuğun ruhsal gelişimi gözden geçirilebilir. Anneden ne kadar ayrışabilmiş, birey ne kadar olabilmiş, kendisi ne kadar sınıfta ııı diğerlerinin davranışlarını da denetleyerek kendi davranışlarını denetleyebilecek ve dürtüsellik göstermeden sırada oturabilecek. Bakın bunların hepsi ruhsal gelişimle alakalı. Akademik başarı ııı zihin bunların hiçbirini şu anda katmıyorum. Çünkü ııı çoğu zaman çocukların zihinsel gelişimleri çok yerinde oluyor. Ama sonra bir bakıyorsunuz ki ilkokul bir de kesinlikle birinci sınıf çocuğu değil. Zaten ııı dört artı dört sistemiyle ortaya çıkan bu ilkokula başlama yaşının altı yaşında indirilmesi ııı ciddi anlamda bir sıkıntı.yaratıcıdırlar. Eee hayal güçleri çok geniştir. Meraklıdırlar. Inisiyatifi ele alırlar ve maceracıdırlar. O nedenle eee bu şeyleri hiç unutmamak lazım. Yani eee bu yönlerini de eee hiç eee unutmamak eee gerekiyor. Eee bir dakika tekrar bir birkaç şey daha göstereceğim. Anne muy belin Bir de son olarak ııı şunu da paylaşayım. Okulda pardon Okulda çocuk ne bekliyor öğretmenlerden? Yani okulda öğrenirken ne bekliyor? Çünkü okulum da ona göre bir eee düzene olması gerekiyor. DHB’li çocuklar için. Diyor ki bana çok örnek verin. Uzun görevleri parçalayın. Adım adım ilerlememe izin verin. Ödevler bana zor geliyor. Yönerge izlemek zor. Kendi başına çalışmak zor. Dikkati sürdürebilmek zor ve öncelik vermek zor. Bana zaman yönetimini öğret. Planlar yapalım. Çizergeler hazırlayalım. Ve burada da bu çizergelerde hem öğretmenin hem çocuğun hem de velinin istikrarlı olması şart. Nasıl organize olabilirim bunu öğretin. Bazen çok hareket etmem gerekiyor. Buna izin verin. Bu hafta içinde ben eee İstanbul İl Milliyetin Müdürlüğü’nün eee organize ettiği bir ııı İstanbul PDR Akademisi’nde de bu konudan öğretmenlere. Eee mesela bir öğretmen onu söyledi. Ben dedi anlıyorum onun huzursuzlaştığını. Bir dolaş istersen diyorum sınıfta dedi. Ne kadar güzel. Yani bunu gözlemleyebilmek ve bununla empati kurabilmek aslında. Bu empatiyi aile olarak da kuracağız. Öğretmen olarak da kuracağız. Hekim olarak da kuracağız. Ki bu çocuklara yardımcı olalım. Beni sakince uyarın sınıfta etiketlemeyin. Bunun için hep şeyi söylüyoruz. Sinyal kartı kullanın. Çeşitli resimli kartlar var. Internete girdiğinizde birçok materyal var. Pinterest’e girdiğinizde bu konuyla ilgili de birçok materyal var. Bundan uygun olanları indirip siz sınıfınıza uygun hale ya da çocuğunuza uygun hale getirebilirsiniz. En çok ııı kaygılandıran şey aslında bu çocukların benlik saygılarının törpülenmesi. Yani sınıfta öğretmen Ahmet yeter artık demesi. Ya bunu diyeceğine bir ııı kartla ııı bunu bildirse çok daha rahat olur. Dediğim gibi biz eten şınırda çalışmalar içinde bu tarz kartları kullanıyoruz. Sınıftaki yerim size yakın olsun. Ben sosyal kodları okuyamıyorum. Beni görsel kartlarla uyarın. Yani sosyal kodlar ne demek? Içeri girdiğimde ne yapmam lazım? Mesela işte merhaba, selamlaşmak, ondan sonra yerine oturmak, ondan sonra sorulan sorulara cevap vermek gibi. Iıı bana öfkemle nasıl baş edeceğimi öğretin. Sosyal şanslar verin ve olumlu pekiştirecekçiler verin. Burada bence ııı şunu söyleyeyim. Son söz olarak bizim artık kastratif tutumdan vazgeçmemiz lazım. Işte on soruda kaç tane doğru yaptığından değil de kaçını yapamadın değil de pardon kaç tane doğru yaptın? Aferin oğlum. Aferin kızım demeye geçmemiz lazım. Övgü kullanmamız lazım bu çocuklara karşı. Bu çocuklar ııı ikna edilmiyorlar. Eski eski kuşak gibi. Bu çocukları ikna edici bilgiyle onları ikna etmemiz lazım. Hayatı onlara daha kolay hale o anlamda getirmemiz lazım. Bir örnek son örnek ııı bireyselleştirilmiş program veriliyor bir dislektik çocuğa. Çok ünlü bir okulda. Iıı bireyselleştirilmiş program nedir biliyor musunuz? Öğretmen ııı zaman harcamaktan kaçınıyor. Öbür çocuklara beş tane uzun paragrafta anlatım veriyorken o aynı kağıdı ona veriyor, o kağıtta işaretliyor. Bir, iki, üç. Işte bunları da sen yap diye. Bu çocuk zaten zihni karışık. Zaten onu algılayamadığı için yapamıyor. Yani o sebeple mış gibi değil de gerçekten ııı bu çocukları ele almamız lazım diyorum. Ve ilginize teşekkür ediyorum. Benim söyleyeceklerim bu kadar. Iıı eğer bizi dikkat takip edersemiz de çok seviniriz. Şimdi sorulara geçebiliriz. Hocam çok teşekkür ederim. Rica ederiz. Hocam sunum için teşekkürler. Sesli mi soralım yoksa okuyarak mı cevaplayacaksınız? Tamamlayalım. Sesli sorun. Iıı sesli sorun. Tamam ben ııı sadece şey için soracaktım. Iıı şeyi paylaşılacak mı? Kayıt alınıyor sanırım da. Bu paylaşılacak mı? Bir de ikincisi ııı bu paylaşılmayacaksa sayıta erişme şansımız var mı? Bunu soracaktım ben. Teşekkür ederim. Slightleri ben ııı yani herhalde bilmiyorum nasıl Mokso ııı Türkiye nasıl? Ben ben açıklama yapayım sizlere. Eee birkaç gün içerisinde Mokso Türkiye’nin ııı sayfasında bulabilirsiniz zaten. Bir önceki seminerlere de hepsine ulaşabilirsiniz. Ebeveynler kısmında. Tamam teşekkür ederim. Rica ederiz. Slightleri ben biraz karışık anlattığım için hepsini paylaşamıyorum. Farklı ııı sunumlardan ııı sizlere derledim bugünkü konuşmayı o sebeple. Evet. Çok özür dilerim. Hemen eee bu en başlarda işte bir ııı şey vardı sunu vardı. Evet. Iıı onu acaba nereden aldınız? Hangi makalelerimiz onu soracaktım da. Eee ben Russell Barkley’i ben hemen yazayım chate. Eee Russell Barkley’i takip edin. Eee ben onunla yani onu ııı çok takip ediyorum. Eee videolarını seyrediyorum. O onunla şey yapıyorum. Eee bir tane chati açmışken bir soru gördüm. Dikkat geliştirme eğitimini kimden alabilirim? Eğitimi sadece ben veriyorum arkadaşlar. Türkiye’deki tek yetkilisi benim. Ben eee tüfteleştirdim. Bütün fikir hakları da bana ait. Fakat biz eee eğitimi ayda bir açıyorum. Eee etenşınır nokta orgu eee takip edin. Oradan da sizin eee iletişim kuracağınız etenşınır nokta orgu takip edin. Orada eee duyurular kısmında her ayın eğitimi için tıkladığınızda link var. O linkle kayıt yaptıracağımız alana yönlendiriliyorsun. Evet. Eee bir şey sorabilir miyim hocam? Tabii tabii. Eee merhaba hocam. Öncelikle vermiş olduğunuz bilgiler için çok teşekkür ediyoruz. Rica ederim. Ben özel eğitim sınıfındayım hocam. Eee zihinsel engelli öğrencilerim var. Evet. Eee onların çoğunun da dikkat eksikliği de eee sorun yaşadıklarını görüyorum beraberinde. Evet. Okulun ayazmada da sıkıntı yaşıyorum. Bu anlamda eee öneleyeceğiniz bir yöntem var mıdır? Eee yani şöyle tabii bizim mesela eee etaşını zor gelebilir ama eee onları oradaki egzersizlerden eee basitleştirerek o çocukları uygulayabilirsiniz. Okuma yazma yöntemiyle ilgili de eee biz eee AFS yöntemini kullanıyoruz. Avusturya’nın eee bir eee yöntemi eee ve eee o eee onunla da çalışma yapılabilir. Eee in inci Öz Koray eee AFS’ye yön eğitimini veriyor. Psikolog İnci Öz Koray. Isterseniz onunla iletişime geçebilirsiniz. Çok teşekkür ediyorum hocam. Rica ederim. Rica ederim. Bir de tabii genel şeyler. Hocam merhabalar. Merhaba. Eee Süleyman Biber ben eee öncelikle teşekkür ediyorum verdiğiniz bilgilere. Eee şey ben size bir soru soracaktım. Benim bir eee oğlum var liseye gidiyor. Eee ilkokul çağında eee bu hiperaktifite teşhisi konuldu ve yaklaşık dört sene ilkokul boyunca ritalin kullandı. Evet. Biz bunu biz spora yönlendirdik, ilacı bıraktık falan. Iyiydi. Eee şu anda lisede eee yani aslında zekası o zaman için eee IQ ölçümleri yapıldı, zekası çok iyi. Ama eee çocuk lisede şu anda böyle bir internet bağımlılığı, odaklanmama, dersleri eee öteleme eee sorumluluk almama gibi şeyler var. Bunun eee o dönemki şeye bir bağlılığı var mı? Yoksa hani dönemsel normaller mi bunu? Eee bunu tam eee kestiremiyorum. Yani eee bunun için ne yapmam gerekiyor? Yani bir aslında bir psikoloğa gittik. Eee çocuğunuz çok normal dedi işte dönemsel şeyleri var falan ama eee ders başında oturmama eee işte sorumluluklarını almama hiçbir sorumluluğunu yerine getirmeme gibi şeyleri var. Bu o dönemden kalma bir şey mi? Yoksa ııı işte dönemin normalleri mi? Bunu bir sormak istedim. Ben de şöyle. Süleyman Bey hem olabilir hem o dönemin devamı olabilir. Iıı işte dediğim gibi hani dikkat eksikliği devam ediyor ergenlikte. Iıı ama hiperaktivitesi azalıyor, daha ııı ılımlı oluyor belki ama iç huzursuzluk artıyor. Bunu ayırt etmek lazım. Bir de ergenlik de zorluyor olabilir. Eee bunu ayırt etmek lazım. Onun için de bir uzmandan mutlaka yardım almanız gerekiyor. Teşekkür ederim çok güzel. Sağ olun. Rica ederim. Evet Mine Korkmaz Yılmaz el kaldırmıştı. Ben şimdi el kaldıranlara bir sıradan bakayım benim ekranıma göre. Mine Hanım buyurun. Peki Merve Hanım buyurun. Eee Merhaba, çok teşekkürler bilgilendirmeyi. Çok özür dilerim, giremedim ama. Tamam Merve Hanım’dan sonra sizi alalım Mine Hanım. Buyurun Merve Hanım. Çok hızlı sormaya çalışacağım. Eee şimdi tabii ben başında yokluğumu karıştırmış olabilirim. Yanlış bir bilgi verirsem de sorum sormak için eee affınıza sığınıyorum. Eee mesela biz çalışma beleğini eee ölçümlemeye çalışırken sayı menzillerini soruyor oluyoruz. Eee işte dört sayıyı beş sayı tutabiliyorsa yani beş artı iki eksi iki normal kabul ediyoruz ama bu sözlü yönerge hani alıcı diliyle birlikte sözlü yönergileri geliştirmek üzere örnek vermiştiniz ya hocam. Evet. Bunlar için bir yaş grubuna göre bir eee tabii bir standartize çalışması olması lazım ama sizin böyle deneyiminizde belirtebileceğiniz bir kelime sayısı var mı? On iki yaş grubu işte yedi kelimeden oluşan, on beş kelimeden oluşan bir yönergeyi takip edebiliyor olmalı gibi. Anladım. Yok. Yani o yok. Eee bizim tabii kendimiz hani etersinir uygularken eee çeşitli şeyler şeylerimiz var ama eee hani böyle bir eee ölçümleme yapmıyoruz. Ölçümlemiyor. Gözlemliyim. Evet. Ne kadarını yapamıyorsa oradan evet. Evet. Evet. Aslında ne kadarını yapıyorsa etersinirin mantığında da eee ne kadarını yapıyorsa o kadarını destekliyoruz. Biz ki daha iyisini yapsın diye. Çünkü etersinir tamamen denetleme egzersizleri var içinde. Eee buyurun eğitime katılın. Eee boş verin. Eee takip ediyor hocam. Bilgilendirmeyi nereden takip ediyorsun? Etersinir nokta Org’a girin. Tamam. Eee oradan sayfada duyurular kısmında mesela on dört on beş Ocak’ta var. Eee kayıt sitesine yönlendiriliyorsunuz zaten. Çok teşekkür ederim. Hoş geldiniz. Mine Hanım buyurun. Ay evet. Çok teşekkürler hocam. Eee çok mutluyum özellikle böyle bir eğitimde sizinle beraber olduğum için tekrar tekrar belirtmek isterim. Ben şöyle bir bakar var elimde. Onu sizinle paylaşmak isterim. Şimdi çocuk eee Mokso yapıldığında bütün eee bütün grafiği mavi ve yeşil olarak değerlendiriliyor. Herhangi bir kırmızı olan bir bölümümüz yok. Evet. Ama bu çocuk bilgisayar oyunlarını çok güzel bir şekilde oynayan hani dikkatini o zamanki şeye çok güzel bir şekilde veren ve ııı herhangi bir sıkıntı yaşamayan bir çocuk yani bilgisayarla arası oldukça iyi. Evet. Bir çocuk öyle söyleyeyim. Ama bu çocuğun kliniğe full DHB. Klinikte aldığımızda full full DHB. Böyle bir çocuğu yani Mokso testi bu şekilde çıkmasına rağmen etersinir uygulanması yerinde olur mu? Ya da hangi bir tedavi şekli önerebilirsiniz? Olur. O çocuğa eee o çocuğa ek olarak kes yapın ya da viskdört yapın. Eee oradaki parametrelerle birlikte değerlendirin Mokso’yu. Eee bir de tabii ki şeyler de önemli. Yani şimdi zaten eee Mokso’nun eğitimindeyiz. Eee Mokso eee Mokso’cu diyorum şimdi. Mokso’yu eee getirenler de Türkiye’ye her zaman şunu sanıyorlar. Hiçbir zaman tanı koydurucu değildir tek başına diye. Klinikle beraber ama kliniklerde bazen ııı türlü diskrepanslar olabiliyor. Çünkü eee self report bir şey değil. Yani bunun içine bir de self report bir eee CVCL ya da kanırs rekor ya da eee güçler ya da güçlükler anketi kattığınızda eee oradaki farklılığı göreceksiniz. Onun için uygulayabilirsiniz. Yani kes de yapın. Tanınızı doğrulayın. Ondan sonra da etenşir uygulayabilirsiniz. Ikisi de denendi. Ikisi de denendi. Viskdörde de aldık. Kese de aldık. Ikisini de yapmadı yani yarısını da bıraktı. Çıktı çocuk. Evet. Yani hiç ben yapmak istemiyorum deyip böyle direkt red. Hani direkt red. Bir de bir de şoklar. Geçen sene de yapmadı. Bu sene yine yapmadı. Ruhsal olarak bir desteklemek gerekebilir belki. Önce ilişki kurup ondan sonra da fayda var. Evet terapiyle. Tamam çok teşekkür ederim. Rica ederim. Eee görkem el kaldırmış görüyorum. Merhabalar, teşekkür ederim. Iıı şimdi benim iki tane sorum var. Çok hızlıca sormak istiyorum size. Bir tanesi eee şey şimdi bu çocuklara işte ilaçla destekleme yapıyoruz. Peki yetişkin olduklarında da yani hayatlarının her döneminde kullanmaları tavsiye ediliyor mu? Yetişkinin ve eee olayını aslında çok bilmiyoruz ve ben onu çok merak ediyorum. Onunla ilgili ayrı bir şey yapalım. Ayrı bir oturum yapalım. Eee yetişkin de hebesinde eee tabii ki işlevselliği arttırmak bizim en önemli amacımız. Yani nasıl eee yetişkin de hebesinde de bütün yürütücü işlevlerde eee sıkıntılar oluyor. Eee oradaki amaç şeyi değiştirmek ve oradaki duygu denetimi de çok çok önemli hale geliyor. Iki bin eee iki bin ikide den itibaren bu tanı konmaya başladı. Ben o zaman Almanya’daydım ve o döneme kadar da bütün bu hastalara bir polar bozukluk teşhisi konuluyordu. Kişilik bozukluğu teşhisi konuluyordu. Daha sonra erişkinle de de hep olacağı eee ortaya çıkınca eee bu tanıdan kurtuldular. Eee nöro kognitif çalışmaların da erişkinlere yapılması uygun şekilde yapılması lazım. Eee bir de tabii ki işlevsellik ne kadar bozuluyor? Biz tabii hekimler olarak ona göre karar veriyoruz. O kararı eee yine bireysel olarak ve işlevselliğe bakarak vermek gerekiyor. Ama onlar da ilaç kullanıyorlar. Ama belki eee Burcu bunu not alalım. Eee bir erişkin eğitimi de yapmamız gerekebilir. Tamam hocam. Olur çok teşekkür ederim. Diğer sorumu da hızlıca soracağım. Tabii. Eee bu benzer mesela Mokso’yu uygularken ya da başka testlerin uygulanmasından önce. Şimdi on iki, on üç yaşındaki bir çocuğa bunu açıklama kısmında ben böyle bir daha hassas olmamız gerektiğini düşünüyorum her seferinde. Bu arada ben psikolojik danışmanım. Yani eee bununla ilgili böyle aslında çok da fazla bir net veri de yok etrafta. Mesela bu çocuğa nasıl anlatılır? Kendini hem rahat hissetsin ama hem de yaptığı şeyi ciddiye alsın. Bir dengeyi kurmak için öncesinde nasıl bir bilgilendirme yapmak daha faydalı oluyor acaba? Yani şimdi şöyle bütün çocuklar için bu geçerli. Eee bunun onun eee dikkat ve diğer yürütücü işlevlerle ilgili olan yetilerini ölçtüğümüz bir çalışma olduğunu mutlaka söylemek lazım. Eee o yüzden de eee bazı şeylerin daha önemli olduğunu eee olabildiğince dikkati toplamamız gerektiğini eee bunun bir eee sınav gibi değil ama eee ciddiye alınacak bir çalışma olarak eee görülmesi gerektiğini söylemek lazım. Bir de ben eee mesela hiç ilişki kurulmadan yapılan testlerin doğru sonuçlar verdiğini düşünmüyorum. Yani öncelikle eee diyelim ki Görkem Hanım’la Ahmet önce oturur bir seans konuşurlar. Birbirini tanırlar. Daha sonra Ahmet eee Görkem’le o teste girdiğinde eee hiç tanımadan hadi birinci seansta şimdi Mokso yapıyoruz deyip de oturttuğunuzdan çok daha etkili olacağını düşünüyorum. O ilişki eee bence hem çocukların rahatlamasına kaygılarıyla baş etmelerine neden oluyor. Hem de işi ciddiye almalarının da neden oluyor. Çok teşekkür ederim. Çok sağ olun. Rica ederim. Ben biraz terapist yönüm ağır basıyor. Eee biraz ilişkiden yanayım. Yani ilişkisiz hiçbir şeyin yürümeyeceğine inanıyorum. Ne eee dersin, ne okulun, ne bir aktivitenin yani piyano hocasıyla iyi ilişki kurarsa çocuk piyanoya önem veriyor. Ama kurmuyorsa öğretmeni sevmiyorsa reddediyor. Yapmıyor, çalışmıyor, çalışması gerekenleri yapmıyor. Yani orada da çocukların eee özelliklerine göre eee davranmakta fayda var. Bunu ilk okul öğretmenleri becerebildiklerinde o çocuklar çok başarılı oluyorlar. Çünkü ilk defa eee okul hayatına başlıyorlar. Ama maalesef bazen bu da eee sorunlu hale gelebiliyor. Özlem Hanım Özlem Dündar. Eee merhaba hocam. Merhaba. Benim oğlum eee Ocak yirmi beşte yedi yaşına gelecek. Eee şu anda birinci sınıfta. Eee üç üç buçuk yıl önce eee çağının epilepsi olduğu sanıldı ama eee EG eee kalp doktoru MR hepsi çekildi. Hiçbir şey çıkmadı. Eee hatta sonrasında da eee EG kontrolleri oldu ama kan değerleri feritin değeri düşük çıkınca aslında o geçici durgunlukların yaşandığı kanatine vardı doktoru. Eee sonrasında da okul çağında da eee bu sıkıntılardan dolayı eee psikiyatriste gittik ve o oğluma hiperaktivite teşhisi koydu. Eee medikine verikus kullanıyor. Hatta dün yine kontrolü vardı oğlumun. Ama öncesinde yine durgunluklar yaşandı. Yarın da yine çocuk nöroloğa gideceğiz. Doktoru bu ilaçların özellikleri kusun eee tetiklediğini söyledi eğer epilepsi varsa. Eee şimdi ben Allah bullağım yani eee bu ilaçları kullanmaya devam edeyim mi? Özellikle Rikus ya da Risperdal. Artık hangisi varsa izan ede. Eş değer olduğu için onu veriyor. Eee ben bunu kullanmaya devam edeyim mi? Yoksa bırakayım mı? Eee çok ikilemde kaldım. Yani. Söyle Özlem Hanım geçmiş olsun öncelikle. Teşekkür ederim. Bazı epileptikte şarjlar evet çok eee geye yansımayabiliyor. Eee çok kısa süreli olabiliyor. Eee aslındanasıl bir sıkıntı oluyor? Çünkü çocuklar tam yürütücü işlevlerin başladığı bir dönemde aynı zamanda da okula adapte olmaya çalışıyorlar. Daha önce yedi yaştı. Yedi yaş ııı o kadar şey fark ediyor ki o bir yıl ııı çocuğun ııı kendini denetlemesi, arkadaşını denetlemesi, haz odaklı olmaması mesela ilkokul bir çocuğu o anda canı çikolata isteyebilir ama sınıftan çıkıp da ben gidiyorum çikolata yemeye diyemez. Dememeli. Ya beklenen ondan sırada oturmasıdır. Ya da gerekli zamanlarda aktiviteleri yerine getirmesidir. Yönergeleri takip edebilmesidir. Planlama yapabilmesidir. Ama ne oluyor? Eee bu yaş çocuğu ııı ilkokul bire başladığında tamamen kendi hazları doğrultusunda hareket ediyor. Ayağa kalkıyor, sıraların altına ııı saklanıyor. En son bana gelen danışan ııı mesela ilkokul birde bu sene altı yaşında ııı canı canı sıkıldığında yere yatıyormuş. Yani ne yapsalar ondan vazgeçiremiyorlarmış. Bir başka örnek ayakkabılarını çıkarıyor. Bu tabii bu çocuklar tabii alttaki o gelişim süreçlerine bakılmadan anında işte bu çocuklar uygun değil. Eee davranış problemleri var. Biz bununla mı uğraşacağız şeklinde etiketleniyorlar. Etiket sonra neler olacak? Onları da birazdan göreceğim. Erken dönemde yapılabilecek şey aileyle davranışlı terapiler ve çocukla da çeşitli dikkat çalışmaları. Nedir bu dikkat çalışmaları? Mesela karışık resimlerden eee bir resimi seçip mesela karmakarışık bir resim var. O karışık resimlerden bir resmi seçip görsel olarak onu çalışmak. Ya da eee yönergeler vermek. Yönerge kitapları çok var. Ben eee bilmiyorum Burcu burada isim verebilir miyiz? Hocam uygun olursanız olabilir. Nasıl isterseniz. Tamam yani ben ben de kullandığım pratikte de kullandığım şeyleri eee burada bunlar bu markalarla benim hiçbir iş birliğim de yok bu arada. Hani bunu da özellikle söyleyeyim. Eee ben biliyorsunuz dikkat terapi programı eğitimleri de veriyorum. Orada da aynılarını öneriyorum. Eee onun için şimdi eee Dikkat Atölyesi diye bir sayfa var Instagram’da. Eee onlar Highlight Kids diye eee farklı kitapçıklar çıkarıyorlar. Onları mesela çalışabilirsiniz küçük yaş çocuklarla. Eee Monera yayınlarının dikkat setleri var. Eee ben eee birçok dikkat setini piyasadaki inceledim. Eee onu en eee güzel dikkat seti olarak önerebilirim. Her yaşa uygun, her sınıfa uygun eee dikkat seti olarak eee onu önerebiliyorum. Eee aynı zamanda eee çeşitli eee Pencere Sey yayınları var. Pencere Sey yayınlarınında yine yönergeleri dinliyorum, yapıyorum. Eee duyuyorum, dinliyorum, yapıyorum şeklinde kitapları var. Yönergeler için. Çünkü işitsel yönergeleri de bu çocuklarla çalışmak lazım. Ama bunları kendiniz de yapabilirsiniz. Mesela Ahmet işte şu kağıdı al. Eee ikiye katla. Önce ikiye katla. Ondan sonrası için de eee bir sonraki adımda eee da arkasına bir kutu çiz mesela. Ya da bir çiçek çiz eee gibi ya da bir daire çiz gibi eee çalışmalar yine eee yapılabilir. Eee Evet. Aile içi kuralların iyice oturtulması, aile içi sınırların tam olarak anlaşılması gerekiyor. Eee çünkü bu çocukların belkilerle işi yok. Yani bu çocuklar eee Tuğba Hanım görüyorum ama birazdan yanıtlayacağım parmak kaldırılan soruları. Eee bu çocukların şeyle işi yok. Eee belkilerle işi yok dedik. Yani bu çocuklara sabah kalktıklarında hangi neyin yapılacağı ve daha sonra ne olacağı o gün için bildirilmeli. Söylemler ve yönergeler tek ve net olmalı. Yani siz on defa eee çantanı topla dediğiniz o yönergenin hiçbir eee etkisi olmuyor. Kısa ve net olarak eee mutlaka eee söylenmeli ve çocuğun seviyesine inerek okul öncesinde de çocuklar kısa boylu oldukları için onların seviyesine inerek ve onların anladıklarından emin olarak ve bu yönergeleri verirken de kesinlikle eee ricacı, duygu sömürüsü, küsmek gibi eee duygusallıkları katmadan çocuğun yanında olduğunuzu bildirerek eee yönergelerin verilmesi gerekir. Eee ve bu şekilde bir aile yönetim terapisiyle birlikte aynı zamanda da çocukla dikkat çalışmaları yapılarak çocuktaki eee dikkat gelişimi en azından eee izlenebilir. Ben şimdi eee sunuma devam ediyorum. Anlatacak o kadar çok şey var ki yani bu konular gerçekten çok fazla. Şimdi okul çağında bu çocuklar ödev yapmayı sevmiyorlar, zorlanıyorlar. Sınıfta sık sık uyarı listesine giriyorlar. Derse ilgi göstermiyorlar, başka şeylerle oyalanıyorlar. Ellerinde devamlı bir kağıt değil mi? Bir kağıt, bir kalem, bir silgi, ağızlarında kalem eee mesela bizim etenşınırıda bunu engellemek için sinyal kartlarımız var. Yani bu sinyal kartlarımızı uygulama esnasında çocuğa gösteriyoruz. Eee ve çocuk artık onu algılıyor. Yani onu dinliyor, onu algılıyor. El yazıları ve defter düzeni bozuk. Yazılarına baktığınızda kargacık burgacık yazarlar. Eee ve hiç eee şey yapmazlar, hiç özen göstermezler defterlere. Unutkandırırlar ve sık sık okul gereçlerini unuturlar. Mesela işte bir gelir kalemler kaybolmuş. Bir gelir ben bir veli biliyorum. Eee bir dönemde üç defa eee hırka aldı. Okul hırkası kayboldu. Sınavlarda anlamsız hatalar yaparlar ve ev ortamında da sorumluluk almak istemezler ve evdeki kurallara uymak istemezler. Ergenler ise eee dürtüsellik ve dikkatsizlik devam eder. Iyiksel huzursuzluk ön plandadır. Aile ilişkileri ve sosyal yaşamda çatışmalar artmıştır. Eee dikkat eksikliği devam ediyor. Hiperaktivite azalıyor ama iç huzursuzluk. Of canım sıkılıyor. Of bir şey yapamıyorum. Riskli davranışlar. Yüksek riskli davranışlar size şöyle söyleyeyim. Geçen yıl, geçen yaz, geçtiğimiz yaz değil, ondan önceki yaz. Eee bir on üç yaşındaki ergen hastam Burgazadadan Elbeleada’ya yüzdü. Yani çok çok riskli. Açık Deniz’de iki ada arasında yüzdü. Yani bu kadar riskli bir ııı davranış ııı olabilir. Sık partner değiştirme ııı ve cinsel deneyimleri erken yaşama. Bu arada da ben o çocuğun yedinci terapistiyim. Iıı şu anda evet ben tanık olulmamış bir DHB olduğunu ergenlikte ııı tespit ettik ve şu anda tedavisi devam ediyor. Iıı durumu iyi bu arada iki sene geçti üzerinden. Iıı durumu iyi çok da iyi bir ilişki şey yaptık. Ergenlerle ilişki kurmak da çok zor. Ergenler her anlattıkları anlattıkları duygunun ya da düşüncenin ailelerine aktarılacağından çok korkarlar. Ve o sebeple de ııı çok zor ııı ilişki kurulur. Ben mesela bu ergenle daha önceki terapistlerin hepsi annesine ve babasına her şeyi anlattıkları için ııı ben altı ay anne ve baba olmadan onunla görüştüm. Daha sonra bana yavaş yavaş güvendi ve izin verdi ve şu anda çok daha iyi bir eee ilişkimiz var. Ve tabii cinsel deneyimleri erken yaşamada eee bu yaş çocuklarda eee çok fazla var. Eee Russell Barkley var bizim eee çok ünlü bu bu camiada o Child Mind Institute’un da eee kurucularından eee Russell Barkley’e göre eee aslında beyinde eee çocuklar ne yapmaları gerektiğini biliyorlar. Ama bunun performansa dönüşme kısmında bir kopukluk var. Ben bunu size şöyle anlatayım. Beynin üst bölgeleri var. Frontal, kortikal bölgeler ve kortikal bölge üst kabuktur. Kortex kabuk subkortekste alttaki bölgedeki oluşumlar. Ve ön beyin aslında bütün yürütücü işlevlerin eee yer aldığı bölümdür. Ve eee üst beyin alt beyni denetim altında tutar. Işte ama bu denetimi nasıl yapar? Küçücük tanecikler vardır bizde. Bu tanecikler de ben şunu şuradan anlatayım. Dopamin ve noraderinidir. Bilgi sarı ok. Bu sinaptik alan. Bu bireylerde bu dopaminin ve noraderinin taşınmasında ve eee yeterli miktarda olmasında rol alan genlerdeki bozukluk sebebiyle eee bu olayın ortaya çıktığını biliyoruz. Genetik etki bu. Bilgi gelir, dikkat eksikliği olmayan çocukta bu eee dopamin ve noraderine yüklenir ve karşı tarafa aktarılır. Eee ama eğer dikkat eksikliği varsa bakın ortamda yeteri kadar dopamin ve noraderinin olmaz. Olmadığı için de karşı tarafa bilgi aktarılamaz. Ve bakın karşı taraf boş. Yani siz dikkat eksikliği hiperaktivitesi olan bir çocuğa ya da sadece dikkat dağıtılığı olan bir çocuğa oğlum çantanı topla dediğinizde yüz defa da söyleseniz bu maddecikler onu süzmediği için ona öncelik vermediği için o yönergeye karşı tarafa o bilgi aktarılmaz ve o çocuk asla çantasını toplamaz. Siz de yerinizde tepinirsiniz. Nasıl yapmıyor? Bunun zekası yerinde başka her şeye dikkatini topluyor da buna nasıl vermiyor diye eee sinirlenirsin. Ilaç aldığında ise bu aralık kapanır yani o kaçaklar kapanır. Yine ortamda yeteri kadar dikkat eksikliği olur ve karşı tarafa aktarılır. Okul öncesi dönemde birinci öneri tedavide davranışçı terapilerse okul çağ ve sonrasında da birinci öneri bütün guide line’larda yani bütün kılavuzlarda öncelikle tedavisi ilaç tedavisidir. Ama ben eee yirmi beşinci senem eee iki bin yirmi iki bu meslekte eee benim gördüğüm benim gözlemim binlerce hasta gördüm tedavi ettim. Tek başına ilacın hiçbir zaman yeterli olmadı. Ilaç artı terapi artı gerekiyorsa nöro kognitif terapiler ki yürütücü işlevler daha iyi olsun artı aile aile çalışmaları artı okul çalışmaları. Bunların hepsi bir arada olursa biz bu hastalıkla baş edebiliyoruz ve çocukları tedavi edebiliyoruz. Bakın ben tıp fakültesinde okurken eee beynin bölümlerinde her bölümün bir işlevi olduğunu düşünürdük. Öyle öğretildi. Işte görmeden şu bölüm konuşmadan bu bölüm ama bakın bu bir fonksiyon. Sadece beynin yürütücü işlevleri ve kaç tane bölge yer alıyor. Artık şunu biliyoruz ki tek bir fonksiyon için beyinde birçok alan işlev görüyor. Beynin yürütücü işlevi dediğimiz şey nedir? Hayatın kendisidir. Beynin CEO’sudur beynin yürütücü işlevleri. Bir tanesi aktivasyon. Yani organize etmek, öncelik vermek ve işe başlamak. Bunu hepimiz yaşıyoruz. Çocuğa diyoruz ki hadi oğlum matematik ödevini yap. Matematik defterim nerede? Bir dakika dur bir su içeyim. Bir dakika dur bir yemek yiyeyim. Ay biraz dinleneyim. Dinlenmiş oysa ki eve gelmiş dinlenmiş oyununu oynamış, aktivitesini yapmış ama bir türlü başlayamıyor. Bütün anneler ne diyor? Bir başlasa yapıyor zaten. Odaklanma yani ince bir ayar yapmak. O ayarı o oda, iyi seçmek mesela matematik kitabının otuzuncu sayfasının üçüncü egzersizini yap. Matematik kitabını açacak. Planladı. Değil mi? Otuzuncu sayfayı da açacak. Evet. Üçüncü egzersizi buldu. Odağı oraya çevirdi. Ve odaklandı. Üçüncü egzersize odaklandı. Şu anda normalde şey olsa ııı volkan patlasa başka bir şey olsa su dökülse vesaire onun oradan ayrılmamış olması lazım. O ince ayarın iyi yapılmış olması lazım. Tıpkı bir ııı transistörlü radyonun ııı mega halsinin ayarlanması gibi. O ince ayarın tam olarak yapılması lazım ve dikkatin oraya odaklanılmış olması lazım. Bir diğeri çabalama. Bunun için bir zaman var değil mi? Çoğu çocuk yaptığımız Mokso testlerinde ne oluyor? Yavaş. Zamanlama yerlerde. Dikkat iyi olsa bile hani çok iyi olmuyor. Dikkat nerede oluyor? Ikinci sırada oluyor. Iyi olsa bile bir bakıyorsunuz zamanlama yerlerde. Çünkü yavaş yavaş hareket ediyor. Çünkü o bilgiyi yani yapması gerektiğini biliyor. O bilgiyi performansa dönüştürmekte bağlarda kopukluk var. Duygu denetimi. Bakın en çok Türkiye’de DHB tedavilerinde unutulan şey duyguların denetimlemesi. Hiçbir zaman dikkat eksikliği olan bir çocuğun duygularıyla ilgilenilmiyor. Duygu bakılmıyor. Sen nasıl hissediyorsun? Sen iyi misin? O bakılmıyor. Ama en önemli sorunu da nedir? Bu çocukların engellenme toleransıdır. Çünkü bu çocuklar engellenme toleransları hiç yok. Hayırı kabul etmiyorlar. Ikna edemiyorsunuz. Bu çocukluktan beri böyle. Ve duygularını modülere edemiyorlar bir türlü. Ben ne hissediyorum? Nasıl ifade edeceğim bu da yok. Ve bütün iniş çıkışları birlikte yaşıyorlar. Hafıza bu da bir yürütücü işler. Yani bir eee bilgiyi hafızada tutmak o bilgiyi çalışmak ve gerektiğinde de o bilginin geri çağrılması. Ve aksiyon yani davranış denetlemesi. Ben ne yapıyorum? Karşımdaki ne yapıyor? Yani ben eee sınıfta herkes otururken yere yatamam. Ya da ayakkabımı çıkaramam. Ha herkes çıkarıyorsa ben de çıkarırım. Ama eee bir tek ben bunu yapamam. Herkes teneffüste çıkıyorsa benim de çıkmam gerekir. Ama herkes teneffüste çalıp da dersleri çaldığında içeri giriyorsa ben dolaşamam. Ama görüyoruz değil mi sınıflarda? Çocuk geç kalıyor, oyalanıyor, öbür tarafa gidiyor, bunu yapamıyor. Peki bütün bunların sonucunda ne oluyor? Çocuk bir kere sosyal olarak izole oluyor. Çünkü etiketliyoruz, arkadaşları etiketliyor ve agresif davranışlar. Sonra okuldan aile aranıyor. Aile bu sefer oğlum biz sana neyi eksik bırakıyoruz? Her şeyi yapıyoruz da sana ne oluyor? Bu sefer aile içi çatışmalar. Akademik başarıda zorluklar yüzde kırk beş oranında disleksi ve diskalkuli yani özel öğrenme güçlüğü eşlik ediyor. Bunu hiç gözden kaçırmamak gerekiyor. Ruhsal anlamda azalmış benlik dalgası, depresyon ve kaygılar ve bunların hepsi iç içe geçiyor. Evet. Tedavilerde de eee birinci sıra bir yukarıdan aşağıya doğru gidiyoruz bakın. Ilaç, davranışçı terapiler, nörokognitif terapiler, kombine tedaviler, düzenli egzersiz. Bu çocukların mutlaka bir spora yönlendirilmesi lazım. Nörostimülasyon yani nöro feedback eşlik edebilir ama normal terapilere eşlik edebilir ve eliminasyon diyetlerinin de artık eee yüzde eee kırk ila elli oranında desteklediğini normal tedaviyi desteklediğini biliyoruz. Tabii biz burada ne elde edeceğiz? Bunun çıktısı ne olacak? Benlik saygısı olacak. Sosyal işlevler olacak. Yürütücü işlevlerin iyileşmesi olacak. Duygu denetimi olacak ve akademik başarı olacak diyoruz. Bir şey daha göstereceğim. Bir bir dakika izin verirseniz. Bakın. Iıı DHB, DHB’li çocuklar farklı düşünen çocuklardır. Birçok renkli tarafları var beyinlerinin. Bir de eee gri beyaz tarafları var. Gri beyaz taraflarına baktığınızda uykuyla ilgili zorluklar, çabuk dağılmalar, hiperaktivite, dezorganize olmaları, çok fazla konuşmaları ve gündüz rüyasında gibi böyle dalgınlıkları var. Ama bir taraftan da ııı çok iyi beyin cimnastiği yaparlar. Sevdikleri işe aşırı odaklanırlar. Çok çabuk angaja olurlar ama yine de siz doktorlarınızla birlikte karar verin. Yani Rikus’un evet epilepsi tetikleme şeyi var bir kere potansiyel var çünkü potansiyeli var ama medikinetin de var. Medikinetten ziyade Rikus ya da ispardelin tetiklediğini söyledi. Risperidon maddesinin de var medikinetin de var. Onun hiçbir parasını çocuğu bilmediğim için birlikte karar vermenizde fayda var. Yani siz pat diye kestiğinizde daha büyük bir sıkıntı yaşarsınız. Bence bunu çocuk nöroloğunuzla konuşun mutlaka. O karar versin öyle mi? Evet evet. O hangi ilacın kullanılabildiğine ve hangisinin daha çok G potansiyelini, epilepsi potansiyelini yarattığına o karar versin. Çünkü ben bazen böyle hastalarda not yazıyorum hekime. Yolluyorum hani bunu kullanmamızda bir sakınca var mı diye mesela. Anladım. Peki ben size nasıl ulaşabilirim? Nasıl randevu alabilirim sizden? Ben chatten yazayım benim randevu şeyimi olur mu? Çok sevinirim. Şey bir dakika. 0537 eğer not alırsanız çünkü. Evet alıyorum. 537, 883, 23, 28. Bu numarayı arayınca ulaşabilecek miyim size? Evet. Tamam çok teşekkür ederim kolay gelsin. Rica ederim. Ama ben galiba direkt Ramazan Bey’e atabildim şeyi. Şu anda bunu çözemedim herkese atmayı ama. İstersen Burcu sen yazabilirsin chat’e. Terapi Akademi’nin numarası. Hemen yazıyorum hocam. Tamam. Evet Davut Bey. Hocam merhabalar. Merhaba. Öyle kıymetli bilgilerinizi paylaştığınız için öncelikle teşekkür ediyoruz. Rica ederim. Bizim 8 yaşında bir oğlumuz var. Yaşadığımız durumlar sonrası bir çocuk psikiyatristine gittik ve DEP teşhisi kondu. Önce tabii birçok hastanızda olduğu gibi biz de ilaca istemedik. Bir iki hafta araştırma sonrası bunun gerektiğine karar verdik ve başladık kullanıyoruz. Üçüncü ayımızdayız. Yalnız bu süreç zarfında internette falan böyle bilimsel makaleleri falan incelerken bir şeyle karşılaştım. Yapılan bir araştırmada Medikinet, Metinfenin, DAT içerikli ilaçların kalp hızında art EKG çekilen EKG’lerde kuvaris S ve T akslarında anlamlı bir artış olduğunu gözlemledim. Bu doğrusu biraz endişe yarattı bende. Bu konu hakkında ne söylersiniz? Korkulacak bir şey mi? Yok. Biz şöyle, biz ilaca başlamadan önce EKG isteriz çocuklardan. Daha sonra da belirli aradıklarına mesela 6 ayda bir EKG’yi tekrarlatırız. 2 dakikada yapılan bir şey. Her yerde EKG çekilebiliyor. En azından o değerlerde bir sıkıntı var mı ona bakarız. Böyle bir şey olabiliyor, uzatabiliyor ama bunların hepsi olasılıklar. Ama biz mesela önceden bunu istiyoruz ki sonrasında bir sıkıntı ile karşılaşmayalım. Bazen mesela QT’leri uzun çıkıyor çocukların o zaman kardiyolojinin onayıyla biz ilaca başlıyoruz. Anlaşıldı hocam. Biz 3 ay oldu öncesinde böyle bir EKG çekilmedi. Belki şimdi çektirebilirsiniz. Bir 3 ay sonra tekrarlatırsınız. Tamamdır hocam. Bir de son olarak hocam ilacı biz Medikinet daha uzun süreli 10 saat falan süreli diye kullanıyoruz. Akşamları ilacın etkisi gidince tabii biraz daha çocuk hareketleniyor. O saatte de vermek istemiyoruz uyku düzeni falan. Sizce bu doğru bir yaklaşım mı? Doğru. Sabah verilir. Zaten şunu unutmayın uzun etkili metifenidat öğleden sonra, 3’ten sonra verildiğinde aşırı uykusuzluk yapar. Onun için doğru. Çok teşekkür ederim hocam. Çok sağ olun. Rica ederim. Geçmiş olsun. Sağ olun hocam. Ben şeyi de söyleyeyim. Şimdi arada ben hepsini bir anda yapıyorum. Çette de yazılıyor. Benim APAMER’den de eğitim alabilirsiniz. Diğer eğitim veren 5 kurumda APAMER’le anlaşarak eğitimi yapıyorlar. Yani benim ana muhatabım APAMER. APAMER organize ediyor her şeyi. Zaten bütün grafiklerini, materyalleri de APAMER yapıyor ve yolluyor. Ama diğerleri de onunla anlaşıyor. Onun için 5-6 ayrı benimle ilgili EFES’in eğitim ilanı görebilirsiniz. Ama hepsini ben anlatıyorum. Merak etmeyin. Onların hepsi gerçek. Yani benim adımın geçtiği her eğitim gerçek eğitim. Hiç o konuda kaygınız olmasın. APAMER, ben de zaten sayfama girdiğinizde direkt APAMER’e yönlendiriyoruz. Onun sayfasına yönlendiriyoruz. Ne kadar var? Düşün 90’a 90. Ece Emrem bir soru. Parmak kaldı. Merhaba hocam. Teşekkürler eğitim için. Ben bir konuda size danışmak istemiştim. Ben şu anda ilkokulda rehber öğretmenim. 7 yaşında bir erkek öğrencimiz var. Bazen oyunda arkadaşlarına zarar verici davranışlarda bulunabiliyor. Derste de hareket etmeye ihtiyacı oluyor. Hani biz bunu derste kalkabilirsin, hani sıranın yanında durabilirsin, dolaşabilirsin gibi gidermeye çalışıyoruz. Ama hani akademik olarak çocuk dikkat vermese de, etkinlikleri dinlemiyormuş gibi görünse de akademik olarak alıyor. Ama davranışları dürtüsel ve öfke kontrolünde de bir hani ön bir şeyi yok çocuğun. Hani onu nasıl diyebilirim? Öngörüldü. Durduracak bir düşünce sistemine geçmeden direkt hareket ediyor. Öyle söyleyeyim. Dürtüsel yani. Evet, dürtüsellik görüyoruz. Hani burada dikkat eksikliği, hiperaktiviteden şüphelenebilir miyiz? Size danışmak istedim. Tabii ki. Tamamdır. Teşekkür ediyorum hocam. Rica ederim. Aileye çünkü yönlendirmek istedim. Kafamız da karıştı bu konuda. Alıyor çünkü derste verilerini. Ama o derste verilerini alması da bir kriter değil. Bu çocuklar hiçbir şey öğrenemiyor değiller çünkü. Tamamdır hocam. Teşekkür ederim. Sizin desteğiniz de daha da netleşti kafamda. Teşekkürler. Hoşçakalın. Hoşçakalın. Ve Hica Hanım? Hocam merhabalar. Merhaba. Teşekkür ederim. Böyle güzel bilgilendirici etkinlikler yapıyorsunuz. Size birkaç tane sorum olacaktı birbiriyle bağlantılı. Şöyle ki, DHB’li çocuklar biliyorsunuz özgür öğrenme genelde birlikte eşlik ediyor. Bu eşlik etme süresi yetişkinlerde normale gelme düzeyi oran olarak, normale gelme düzeyi nedir oransal olarak ya da diğer normal DHB’li olmayan erişkinlere ne zaman yakalayabiliyorlar? Ya da yakalama durumları var mıdır? Birinci sorun bu. İkincisi de bu DHB’li ve özgür öğrenme olan çocuklarda özellikle kapsayıcı, farklılaştırıcı vebet gibi çalışmalar yapılıyor. Ancak, biliyorsunuz sınıfların durumu çok kalabalık gibi veya veli etkenleri düşünüldüğünde bazen çözümleyici olunamıyor. Benim asıl sormak istediğim burada, siz Almanya’dan söz edince Avrupa’daki özellikle eğitim sistemlerini incelediğimde, özellikle Almanya’nın bu tür çocuklara sınıf ortamında nasıl eğitimler sunuyorlar? Hani bu konuya belki direkt şu an cevap veremeyebilirsiniz ama, bize bu konuda gelecek eğitimler için bir perspektif tutmanız ya da yararlanabileceğimiz bir kaynak açmanız bize mümkün mü? Bir de karar verici noktasında, elbette doktorların karar verici olması çok kıymetli. Ancak biliyorsunuz bu tür çocuklar doktora gittiğinde tanılamanın son aşamasını biliyorsunuz, hep karar kılıyor. Şimdi burada da biliyorsunuz, velinin görüşü çok hakim oluyor. Acaba burada karar verici doktorken, velinin bu konudaki karar verici güç olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Hani uzmanlar varken karar vericinin de veli olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Teşekkür ederim. Ben teşekkür ederim. Çok güzel sorular sordunuz. Güzel soru işaretleri oldu zihnimde. Ben de sizlerden öğreniyorum aslında. Mesela bunu bilmiyorum. Yani DHB’lilerin %4.4 oranında erişkinliğinde de devam ettiğini biliyorum. Ama DHB artı özel öğrenme güçlüğünün % kaçının erişkinliğinde devam ettiğini gerçekten bilmiyorum. Ama şunu düşünüyorum, yani mantık yürüterek, disteksi ya da öğrenme güçlüğü aslında özel eğitimle aşılabilecek bir durumda. O yüzden eğer zihinsel yetiler de yerindeyse, yine %4.4 oranında DHB devam eder. Ama özel öğrenme güçlüğü tedavi edildiyse devam etmez diye düşünüyorum. Ama buna bakacağım özellikle. Teşekkür ederim. Başka ülkelerde tabii ki şu var, sınıflar çok daha küçük, yani çok daha az mevcuttu. Ve bu sınıfların içinde de bu tür çocuklara bireysel eğitim programları yapabilmek çok daha kolay. Ama sınıf ortamında da bir okuma köşesi, bir dinlenme köşesi var. Bazı okullar, Almanya’da bazı eyaletlerde sabahları imajinasyonla sınıfa başlıyorlar, dikkati tamamen yoğunlaştırabilmek için. Yani derse başlayana kadar bir süre geçiyor. Hemen haldır huldur okul zili çaldı. Bazı sınıflar şu anda 7.30’da derse başlıyor. Yani düşünün 7.30’da, hele İstanbul’da bir çocuğun okula gitmesi için 6’da evden çıkması lazım neredeyse. Ve hiçbir kahvaltı vesaire bir geçiş süreci olmadan çocuğun derse adapte olmaya çalışması da hiçbir aslında eğitim anlayışıyla, pedagojik anlayışla bağdaşmıyor. Ama tabii ülke şartları burada çok önemli rol oynuyor. Ve bunu düşünebilmek de, yani bu çocuklar ne kadar değerli, onlar bizim geleceğimiz ve bu geleceğimize neler yapıyoruz biz aslında. Bunlar tabii ayrıca tartışılması gereken konular. Bunu not aldım, yurt dışındaki okullarda nasıl diye. Bunu özellikle de konuşacağım tekrardan. Belki başka bir ortamda, MOKSO’da da olabilir, başka bir ortamda bir webinarda bunun üzerine konuşuruz. Ben de çok muzdaribim. Koyduğumuz tanılar bazen sorgulanıyor rehberlik araştırma merkezlerinde. Veli tarafından zorlanıyor ya da yani tıbbi tanı almak kimsenin hoşuna gitmiyor. DHB de tıbbi bir tanı. Orada onlar onu yumuşatmaya çalışabiliyorlar. Çocuk etiketlenmesin, zorlanmasın vesaire diye. Tabii bu da çok sıkıntılı. İlk Türkiye’ye geldiğimde 2008’de geldim, 2009’dan beri Cerrahpaşa’dayım. İnanın böyle aylık toplantılar yapıyordum rehberlik araştırma merkezleriyle. O zaman poli kliniği ben yönetiyordum. Rehberlik araştırma merkezleri başkanlarıyla toplantılar yaptık. Bunu nasıl daha iyi yapabiliriz diye. Çünkü biz üniversite hastanesiyiz ama bizim büyük bir yönümüz rapor çıkarmakla geçiyor. Bu bizim yükümüz olmamalı. Çünkü bu iş bizim işimiz değil aslında. Biz tanı koyarız, tanıyı yine raporu Ram çıkarsın ama bizim tanımıza da uysun. Biz emek veriyoruz, üniversite hastanesinde test uyguluyoruz, VİSK-4 yapıyoruz. Ve bunu bir laytarla, basit yapılan bir laytarla karşılaştırıp çocukta bunlar yoktur diyebiliyorlar. Tabii sinirleniyoruz ama birazcık da artık savaşmayı da bıraktık gibi geliyor bana. Bilmiyorum çok yardımcı olabildim mi ama ben bana gelen bütün hastalara yardımcı olmaya çalışıyorum. Bazen ben de hastaları rapordan vazgeçirdiğim oluyor. Yani çocuklar etiketlenmesin diye. Teşekkür ederim. Rica ederim. Atiye Hanım buyurun. Merhabalar hocam. Öncelikle çok teşekkür ediyorum ben de bu kıymetli bilgiler için. Ben de sınıf ekibim olarak çalışıyorum. Acaba dikkat eksikliği ve hiperakimce bozukluğu olan öğrencilerimizde yoga çalışmalarının, çocuk yogasının dikkat, odaklanma konusunda faydası olur mu? Çok. Çok olur. Direkt söyleyeyim. Çok olur. Çünkü bu çocuklar iç sesleri yok. Ve görsel algıları da çok karışık. Yani hepimizin bir iç sesi vardır değil mi? O bizi yönlendirir. Zorlu durumlarda nasıl çözmemiz gerektiğini kendimiz de çözeriz. Ve görsel ona verbal yürütücü, verbal hafıza diyoruz. Bir de non-verbal olanı var. O da imajlardır. Ve o imajlarla, hayal gücüyle biz bir problemi nasıl çözeceğimizi aslında öngörümüzü geliştiririz. Bu çocuklarda hem verbal hem non-verbal, navigasyon yok. İç navigasyon yok. Öyle söyleyeyim. Yoga ile bunu kazandırabilirsiniz. Çok teşekkür ederim. Rica ederim. Elinize sağlık. Siz de çok değerlisiniz. Sınıf öğretmenleri bence en değerlileri. Çünkü herkes çok değerli ama sınıf öğretmenleri çocuğu ilk eğitim hayatına, eğitim ve öğretim hayatına hazırlayanlar oldukları için çok çok değerliler. Evet. Esra Hanım buyurun. Hocam merhaba. Teşekkürler öncelikle eğitim için. Hocam ben okul öncesi bir kurumda çalışıyorum. 4 yaş, 8 aylık bir öğrentim var. Onunla ilgili bir soru sormak istiyordum size. Mesela sayıları kopya ediyoruz. Hani 4 yazıyoruz, 5 yazıyoruz mesela. Diğer tüm sınıf arkadaşları bunu yapabilirken ben de bunu yapamıyorum hocam. Yani mesela ben görsün diye yanına kağıtla örnek yazıyorum. Sadece yapacağı şey bakıp yazmak ama dikkat çok çabuk dağılıyor. Hani neydi diye tekrar soruyor bana. Birkaç defa tekrarlamam gerekiyor yönelgeyi. Sonra başka bir şeylerden bahsetmeye başlıyor. Hocam ek olarak sağ sol eli hangisi baskın bunu hala çocuk karar verememiş durumda. El değiştiriyor, yoruldum diyor. Hani bunu tekrardanız halde. Hani çok da zorlamak istemiyoruz. Hani kendisi hangisine rahat ediyorsa ona göre tercih yapsın diye. Ama bunu söylediğimiz halde sürekli el değiştiriyor ve bu beni çok şaşırtıyor. Neredeyse 5 yaşa girecek çünkü. Bir de hocam etkinliklerde de sürekli hani yapmak istemiyorum, sıkıldım diyor. Hani bunu nasıl yani dehep olarak yorumlayabilir miyiz? Sormak istedim. Olabilir ama orada bir öğrenme güçlüğü de olabilir. Çocuğun ne zaman konuşmaya başladığı da önemli. Duyusal hassasiyetleri olabilir. Bu çocuğa mesela bir ergo terapinin ergo terapisiyle çalışmak çok destek olabilir. Sağ-sol ayırımı konusunda, kopyalama konusunda. Bir de görme yetileri nasıl? Yani bir gözlüğe ihtiyacı var mı? Kopyalama neden bu kadar bozuk? Buna da bakmak lazım. İnce motoruna bakmak lazım. Kalem tutuşu nasıl? Bu da sıkıntılı olabilir. Bütün bunlar yapıldıktan sonra belki bu süreçte bunlar takip edilebilir. Yalnız şey söyleyeyim, 5-6 yaşı buluyor sağ-sol ayırımı. Bizim Instagram sayfamızda, Eftansiyona Dikkat Merkezi, bizim ergo terapistimiz var, Ceyda Kaya. Onun bir sağ-solla ilgili şeyi var, videosu var. Onu da izleyebilirsiniz. Yani bir yaşa kadar ikisini birlikte kullanabiliyor karar vermemiş çocuklar. 5 yaşla 6 yaş arası bu karar oluşabiliyor. Bu da nöronel olgunluğa bağlı. Bu çocuğun mesela primatüre mi doğdu, nasıl, bunların hepsi bu gelişimlerde de rol oynayacaklar. Çok teşekkür ederim hocam. Bir öğrencimle ilgili daha sorabilir miyim? Buyurun, çok kısa çünkü birkaç soru daha var. Ondan sonra da bitireceğim ben de. Tamam hocam. 10 yaşında bu öğrencim de. Bu da hocam, çok çabuk kavgaya girişebiliyor. Aynıdan parlayabiliyor ve eşyalarını çok fazla unutuyor. Çok dağınık bir çocuk. Ama buna ek olarak görme engelli ebeveynleri var ve boşandılar. Dolayısıyla ben, ekran da çok fazla kullanıyor. Bunu ebeveyn tutumlarıyla mı ilgili, duygusal problemlerle mi, yoksa nörolojik bir şey mi, bunu ayırt etmekte biraz zorlandım açıkçası. Nörolojik bir şey olabilir. Aynı zamanda onun için ona mutlaka yine bir destek alması gerekir. Bir değerlendirme alması gerekir. Çok teşekkür ederim hocam. Hocam bu eğitim okul öncesini de kapsıyor mu bu bahsettiğiniz attentioner? Yok, attentioner 7 yaş. 7, 18 yaş için. Çok teşekkürler hocam, çok sağ olun. Rica ederim. Evet, son bir soru daha alayım. Çok biliyorum sormak istiyorsunuz da. Ben de şu anda aslında şehir dışındayım. Ama programı aksatmak istemedim. Bir yerde misafirlikteyim. O yüzden çok da şey yapamayacağım. Ama yine başka bir webinarda buluşuruz. 4 Ocak’ta, onun da duyurusunu yapayım. APAMER’le ortak bir webinar yapacağız akşam. Bu da yine DHB’nin okuldaki yüzü. Yani sınıfta, okulda. Oraya da katılırsanız çok çok seviniriz. attentioner.org’dan yine takip edebilirsiniz. Son bir soru alayım. Şebnem Irmak’tan alayım sorumu. Merhaba hocam. Ben de çok teşekkür ederim desteğiniz için. Ben ortaokul kademesinde görev yapan psikolojik danışmanım. 5. sınıf kademesinde bir öğrencimiz var. Onunla ilgili sormak istiyorum. Öğrencimize daha önce ilkokul 1. sınıftayken dikkat eksikliği tanısı koyulmuş ve ilaç kullanmış bir süre. Ama aile, etraftaki insanların söylemleri, kendi bakıç açılarından dolayı ilaç kullanımı bırakmışlar. Tabi öğrencinin problemi devam ediyor. Biz de sınıf öğretmenimizle birlikte yaptığımız görüşmeler sonucunda öğrendik. Aileden bunu. Tekrar bir yönlendirme yaptık. Ama öğrenci de şöyle davranışlar da gözlemliyoruz. Yaptığımız görüşmelerde çok fazla cinsel içerikli videolara maruz kaldığını gördük. Bu öğrencinin arkadaşlarıyla birlikte. Ve birkaç defa düzenli olarak görüşmeler de yaptık. Bu davranışı bir türlü geçmiyor. Aileye de bir konuda bilgilendirme yaptık. Ekran süresini kontrolü, içeriklerini denetlemekle ilgili. Ama aileden çok fazla destek alamıyorlar. Hatta doktora götürme konusunda da biraz baskın uyguladıktan sonra gidebilirler. Bu öğrencimize nasıl destek sağlayabiliriz? Bunun bir bütün olarak değerlendirmesi lazım. Hem ruhsal hem de gelişimsel anlamda. Çünkü bir pornoya maruz kalmak demek ciddi sıkıntılara yol açabilir. Çocuğun gelişimini çok olumsuz etkilemiş olabilir. O sebeple ne olursa olsun gerçekten desteğe ihtiyacı olduğunu düşünüyorsanız bildirimle, eğitim tedbiriyle ya da sağlık tedbiri çıkartarak da bunu yapabilirsiniz. Biraz daha aileyi ikna etmeye çalışın. Takip edin ki mutlaka destek alsınlar. Şu an ilaç kullanmaya tekrar başladı. Doktor tarafından tekrar tanık koyulmuş. Bu içerikleri okulda da arkadaşlarına karşı söylemeye devam ediyor öğrenci. O video içeriklerini deneyelim mi? Evet. Ama belki de arka planda başka bir sorun da olabilir. Bir taciz olabilir. Sadece hekimle değil belki terapiye de yönlendirmekte fayda var. Tamamdır. Çok teşekkürler. Rica ederim. Burcu ben sana bir türlü sohbeti herkese açık hale getiremedim. Benim mail adresimi sana atayım Burcu. Tamam. Ben yazarım hemen. Mail adresine mail atarsanız da ben diğer soruları da tamamla cevaplarım. Ben hemen yazıyorum. Tamam. Hülya Hocam çok teşekkür ederiz. Ben teşekkür ederim. Kıymetli bir sayımız için ağzınıza sağlık. Ve tüm katılımcılarımıza, Boksçuluk Eyalisi olarak çok teşekkür ediyorum. Ben hemen Hülya Hocamızın mailini paylaşıyorum chatboxta. Evet. Ben teşekkür ederim. Çok keyifli bir toplantı oldu. Yine beni takip etmeye devam edin. Sorularınızı da oraya atın. Ben hepsini yanıtlayacağım. Bizi takip edin. Yine böyle webinarlarımız olacaktır. Anlatmayı seviyorum. Bilgi paylaşıldıkça büyüyor çünkü. Ve bu çocuklar hepimizin çocukları. İnşallah daha güzel geleceklerde bir arada oluruz. Görüşmek üzere. İyi pazarlar. Hocam pardon. Ben internete baktım da siz İstanbul, Ankara’da gözüküyorsunuz. Ankara’da mısınız? Yok, hayır. Ankara’da değilim. Nereden gözüküyorum Ankara’da? Bir akademi var onunla ilgili. Hayır. Terapi Akademi Çocuk ve Aile Ruh Sağlığı Derneği. Kim? Psikoloji.com Değil, değil, değil. Onunla benim bir alakam yok. Onlar da eğitime ortak da benim onlarla bir alakam yok. Tamam hocam. Teşekkür ederim. Rica ederim. Görüşmek üzere. Hoşçakalın

Çocuğunuzda ya da kendinizde yukarıdaki belirtileri gözlemliyorsanız; gecikmeden konunun uzmanı bir doktor, psikolog veya psikolojik danışmana başvurunuz En Yakın Uzmanı Ara
Moxo Dikkat Testi Merkezleri

Moxo Dikkat Testi uygulayıcı merkezlerini inceleyin, size en yakın merkezden ön randevu alın.

İNCELE
Moxo Dikkat Testi Uygulayıcısı Olun

Türkiye’de 500’ün üzerinde klinik ve merkezde uygulanan Moxo Dikkat Performans Testi’ni kullanmak artık daha kolay.

BAŞVUR
Neden Moxo Dikkat Testi?
1
50'dan fazla ülke
550.000 Test
Moxo Testi Dünyada 50’dan fazla ülkede 450.000’nin üzerinde uygulanmıştır.
2
Çeldiricili & Objektif
Tek Test
Dünyada çeldiricili ve objektif tek dikkat testidir.
3
420 Tepki ve
Tepkisizlik
Moxo Testte 420 tepki ve 420 tepkisizlik Eylemi ölçülmektedir.
4
Türkiye’de son 6 Yılda
150.000 Test
Moxo Testi Türkiye’de son 6 Yılda 150.000’in üzerinde uygulanmıştır.
Moxo Dikkat Testi Nedir?
Moxo Dikkat Testi Nedir?
Çocuğunuzun dikkat başarısını ölçmek ve ders çalışma ortamının dikkat özelliklerine göre yeniden düzenlenmesi için uzmanlarınızdan
Moxo Dikkat Testi’ni mutlaka isteyin! MOXO MERKEZLERİNİ İNCELEYİN
Uzman Yorumları
Haberler / Duyurular